Page 301 - จดหมายเหตุงานพระบรมศพ

พระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ ๑๗๙๙
พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร

อัน สัจจธรรม หรือ สัจจะ นั้นมีความหมาย ๒ ประการ คือ หมายถึง คําสัตย อยางหนึ่ง หมายถึง ความสัตย
อยางหนึ่ง ในที่นี้ขอรับพระราชทานวิสัชนาสัจจะในความหมายวา ความสัตย

อัน ความสัตย นั้นคือ ความจริง สิ่งที่มีอยูจริง สิ่งที่เปนจริง ความสัตยนี้เปนคุณธรรมสําคัญของสุจริตชน
คนดีทั้งหลาย คนดียอมยึดมั่นอยูในความสัตย จะทําอะไรก็ทําจริง จะพูดอะไรก็พูดจริง จะคิดอะไรก็คิดจริง ทํา พูด และคิด
ตรงและแนวแน ไมวอกแวกเฉไฉออกนอกลูนอกทางงาย ดังนั้น คนดีจึงไดรับความสําเร็จสมหวังไดไมยากนัก เพราะมี
อัธยาศัยหนักอยูในสัจจะความสัตย ดังที่พระวังคีสเถระ พระสาวกของพระพุทธองคไดแสดงธรรมไวตอนหนึ่ง ซึ่งมีปรากฏ
อยูใน ขุททกนิกาย สุตตนิบาต ดังที่ไดยกมาเปนนิกเขปบทเทศนาวา สจฺเจ อตฺเถ จ ธมฺเม จ เปนอาทิ ซึ่งแปลไดความวา

“สัตบุรุษทั้งหลายเปนผูตั้งมั่นแลวในความสัตยที่เปนอรรถและเปนธรรม” ดังนี้

คําวา สัตบุรุษ ในขอธรรมนี้หมายถึง คนดี คือคนที่เปนสัมมาทิฐิ มีความคิดเห็นที่ถูกตอง เปนคนดีที่นานับถือ
มีคุณธรรม ประพฤติปฏิบัติตนอยูในศีลในธรรม คนดีลักษณะนี้จะมั่นคงอยูกับความสัตย คือมีความจริง มีความซื่อตรง
มีความแทแนนอน อันความสัตยที่นับวาดีแทแนนอน ยอมประกอบดวยลักษณะเดน ๒ ประการ คือ เปนอรรถ และ
เปนธรรม

ความสัตยที่เปนอรรถ นั้นคือ เปนประโยชน อํานวยผลเปนความสุข ความสะดวกสบาย สรางสรรคความสําเร็จ
เกิดขึ้น คนดีที่ตั้งอยูในความสัตยแนวนี้ก็คือ คนที่มีจิตใจงดงาม เสียสละ บําเพ็ญประโยชนแกผูอื่น แกสังคม ดวยแบง
ปนผลประโยชนสวนตัวแกผูอื่น แกสังคม หรือเสียสละกําลังกาย กําลังสติปญญา ชวยเหลือเกื้อกูลผูอื่นและสังคมดวย

จิตใจที่เอื้ออาทร เชน เปนอาสาสมัคร เปนแพทยอาสา เปนจิตอาสา เปนตน สวนความสัตยที่เปนธรรม นั้นคือ เปน
ความถูกตอง ไมผิดศีลธรรม ไมผิดกฎหมาย ไมผิดระเบียบประเพณี เปนไปตามครรลองคลองธรรม เปนที่ยอมรับกัน
โดยทั่วไป คนดีที่ตั้งอยูในความสัตยแนวนี้คือ คนที่รักความถูกตอง ทําแตสิ่งที่ถูกตอง มีความยุติธรรม มีความเที่ยงธรรม
ปฏิบัติตนอยูในกรอบความดีงาม ยึดมั่นอยูในกฎหมาย ไมหลบเลี่ยงกฎหมาย ไมอาศัยชองโหวกฎหมายหาผลประโยชน
สวนตัว คนที่ตั้งอยูในความสัตยที่เปนอรรถและเปนธรรม ทํา พูด และคิดอะไรก็เปนประโยชนและถูกตองเชนนี้ เพราะ

ฉะนั้น คนที่ปฏิบัติไดเชนนี้จึงนับไดวาเปนคนดีแท
คนที่มั่นคงอยูในสัจจะความสัตยนั้นจัดวาเปนคนมีเกียรติ ยอมไดรับเกียรติ คือมีชื่อเสียงเกียรติคุณที่ผูคนยกยอง

สรรเสริญ ดังที่สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจาตรัสไววา

สจฺเจน กิตฺตึ ปปฺโปติ
คนเรายอมไดรับเกียรติเพราะมีสัจจะคือความสัตย

ผูที่ตั้งมั่นอยูในความสัตยไดแนวแนนั้นจะมีลักษณะเดนเห็นประจักษ ๒ ประการคือ เปนคน จริงใจ กับ จริงจัง

จริงใจ นั้นคือบริสุทธิ์ใจ สุจริตใจ ซื่อสัตยซื่อตรงแนวแน คนที่มีความจริงใจจะเปนคนที่ซื่อสัตยซื่อตรง เปนคน
ตรงไปตรงมา ในการอยูรวมกันอยางมีสันตินั้น ผูอยูรวมกันจําตองมีความจริงใจตอกัน มีความจริงใจตอทุกสิ่งที่เปนบริบท
เกี่ยวของ คือ จริงใจตอธรรม จริงใจตอบุคคล จริงใจตอหนาที่ จริงใจตอสังคม และจริงใจตอสิ่งแวดลอม

คนที่จริงใจตอธรรม ก็จะตั้งใจทําดี ตั้งใจละเวนไมทําความชั่ว ตั้งใจฝกฝนจิตใจใหออนโยน มีความเมตตากรุณา
เปนพื้นฐาน คนที่จริงใจตอบุคคล ก็จะตั้งใจซื่อสัตยซื่อตรงตอคนที่เกี่ยวของ ตอบิดามารดา ตอสามีภรรยา ตอบุตร
ธิดา ตอมิตรสหาย ชวยเหลือเกื้อกูลเอื้ออาทรกันดวยนํ้าใจบริสุทธิ์ คนที่จริงใจตอหนาที่ ก็จะตั้งใจทําหนาที่ดวยความ
ซื่อสัตย ดวยความรับผิดชอบ ดวยความบริสุทธิ์ยุติธรรม ไมทอดทิ้งหนาที่ ไมปลอยปละละเลย หรือทําหนาที่บกพรอง

ดวยความไมรับผิดชอบ คนที่จริงใจตอสังคม ก็จะตั้งใจชวยเหลือสังคม ทําหนาที่เปนอาสาสมัครดวยใจบริสุทธิ์ ดวยจิต
เมตตากรุณา ทําตัวเขากับสังคมได ใหอภัยได ไมเอารัดเอาเปรียบสังคมเพื่อผลประโยชนสวนตัวจนเกินพอดี คนที่จริงใจ
ตอสิ่งแวดลอม ก็จะรักสิ่งแวดลอม รักธรรมชาติ ไมวาจะเปนแมนํ้า ลําคลอง ถนนหนทาง ตนไม สวนสาธารณะ ตลอด

1799