Page 75 - จดหมายเหตุงานพระบรมศพ
P. 75
พระราชประวัติ พระราชกรณียกิจ พระปรีชาสามารถ และพระเกียรติคุณ 73
จังหวัดอ่างทอง พระนครศรีอยุธยา ปทุมธานี นครปฐม กรุงเทพมหานคร และสมุทรปราการ ไปลงคลองมหาชัย - สนามชัย
ได้พระราชทานพระราชด�าริเพื่อให้ระบายน�้าท่วมออกทะเลเร็วขึ้นด้วยวิธีท�าโครงการแก้มลิงแม่น�้าท่าจีนตอนล่าง โครงการ
แก้มลิงคลองมหาชัย - สนามชัย โครงการแก้มลิงคลองสุนัขหอน และโครงการแก้มลิงที่อ�าเภอเมืองชุมพร จังหวัดชุมพร
๓. ประตูระบายน�้าคลองลัดโพธิ์ อันเนื่องมาจากพระราชด�าริ
แม่น�้าเจ้าพระยาช่วงตั้งแต่อ�าเภอบางไทร จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ลงมาถึงปากน�้า จังหวัดสมุทรปราการ
มีลักษณะคดเคี้ยวมาก พื้นที่ทั้งสองฝั่งเป็นที่ราบลุ่มสูงจากระดับน�้าทะเลไม่มากนัก ดังนั้น เมื่อมีน�้าเหนือหลากลงมา
ปะทะกับน�้าทะเล จึงระบายน�้าออกสู่ทะเลได้ยาก ท�าให้น�้าล้นตลิ่งท่วมที่ราบลุ่มทั้งสองฝั่งแม่น�้า เกิดความเสียหายแก่พืชผล
ทางการเกษตรและบ้านเรือนราษฎรเป็นอันมาก พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร
ได้พระราชทานพระราชด�าริ เมื่อวันพุธ ที่ ๒๐ กันยายน พุทธศักราช ๒๕๓๘ ให้หน่วยราชการที่เกี่ยวข้อง คือ
กรมชลประทาน จังหวัดสมุทรปราการ กรมทางหลวง และกรมอุทกศาสตร์ กองทัพเรือ ร่วมกันศึกษาพิจารณาวาง
โครงการเพื่อแก้ไขปัญหาน�้าท่วมตลอดสองฝั่งแม่น�้าเจ้าพระยา โดยขุดลอกคลองลัด พร้อมก่อสร้างประตูระบายน�้า
เพื่อใช้เป็นทางลัดระบายน�้าเหนือที่ไหลบ่าลงมา เป็นการบรรเทาปัญหาน�้าท่วมพื้นที่บริเวณกรุงเทพมหานคร
และปริมณฑล ส่วนอาคารระบายน�้าซึ่งสามารถบังคับประตูระบายน�้าได้นั้น เมื่อน�้าทะเลหนุนสูงให้ปิดประตูกั้นน�้าเค็ม
ชะลอเวลาไหลย้อนขึ้นมาทางเหนือน�้า เมื่อน�้าลง ให้รีบเปิดประตูเพื่อระบายน�้าออกสู่ทะเลอย่างรวดเร็ว ช่วยย่น
ระยะทางระบายน�้าได้ถึง ๑๘ กิโลเมตร
คลองลัดดังกล่าว คือ คลองลัดโพธิ์ เดิมเป็นคลองขนาดเล็ก ตื้นเขิน กว้างประมาณ ๑๐ - ๑๕ เมตร ลึกประมาณ
๑ - ๒ เมตร ไหลเชื่อมต่อด้านเหนือโค้งและปลายโค้งของแม่น�้าเจ้าพระยาในท้องที่ต�าบลทรงคะนอง อ�าเภอพระประแดง
จังหวัดสมุทรปราการ กรมชลประทานได้สนองพระราชด�าริ โดยขุดลอกคลองลัดโพธิ์ให้กว้าง ๘๐ เมตร ยาว ๖๖๕ เมตร
ลึก ๗ เมตร แล้วสร้างประตูระบายน�้าขนาดกว้าง ๑๔ เมตร สูง ๙.๕๕ เมตร จ�านวน ๔ ช่อง เพื่อท�าหน้าที่ควบคุมปริมาณ
น�้าที่ไหลผ่านคลองลัดโพธิ์ออกสู่แม่น�้าเจ้าพระยา ก่อสร้างเมื่อพุทธศักราช ๒๕๔๕ แล้วเสร็จพุทธศักราช ๒๕๔๙ โครงการ
ประตูระบายน�้าคลองลัดโพธิ์ อันเนื่องมาจากพระราชด�าริ ช่วยย่นระยะทางระบายน�้าจากแม่น�้าเจ้าพระยาสู่อ่าวไทยให้
สั้นลงและเร็วขึ้น จาก ๕ ชั่วโมงเหลือเพียง ๑๐ นาที ระบายน�้าที่ท่วมขังในพื้นที่กรุงเทพมหานครและปริมณฑลเร็วขึ้น
๒ วัน ระบายน�้าออกสู่อ่าวไทยประมาณวันละ ๔๐ ล้านลูกบาศก์เมตร เมื่อโครงการส�าเร็จ ชาวทรงคะนองมีพื้นที่ที่ไม่ถูก
น�้าท่วมขังท�าให้มีสถานที่พักผ่อนอันเป็นทัศนียภาพที่สวยงามด้วยพระบารมี
ต่อมาเมื่อวันศุกร์ ที่ ๑๗ พฤศจิกายน พุทธศักราช ๒๕๔๙ พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช
บรมนาถบพิตร ได้มีพระราชกระแสเพิ่มเติม ให้กรมชลประทานศึกษาพิจารณาหาแนวทางในการน�าพลังงานน�้าที่ระบาย
ผ่านคลองลัดโพธิ์ ไปใช้ท�าประโยชน์ด้านอื่น ๆ กรมชลประทานร่วมกับมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ได้สนองพระราชด�าริ
ด�าเนินการศึกษาวิเคราะห์ศักยภาพของคลองลัดโพธิ์ด้านไฟฟ้าพลังน�้า และปรับปรุงคุณภาพน�้าในแม่น�้าเจ้าพระยาตอนล่าง
ในช่วงฤดูแล้ง ให้มีคุณภาพดียิ่งขึ้น ได้เริ่มทดลองเดินกังหันพลังน�้าต้นแบบ เพื่อเป็นต้นก�าลังไปหมุนเครื่องก�าเนิดไฟฟ้า
แบบแม่เหล็กถาวร เมื่อวันเสาร์ ที่ ๒๒ พฤศจิกายน พุทธศักราช ๒๕๕๑ ได้ก�าลังไฟฟ้าสูงสุด ๕.๗๔ กิโลวัตต์ต่อวัน
หลักการนี้กรมชลประทานได้ขยายผลน�าไปติดตั้งกับประตูระบายน�้าแห่งอื่น ๆ ของกรมชลประทาน ที่มีศักยภาพพอ
ที่จะผลิตไฟฟ้าได้ เช่น ประตูระบายน�้าบรมธาตุ ประตูระบายน�้าพลเทพ และประตูระบายน�้ามโนรมย์ จังหวัดชัยนาท
เป็นต้น
พุทธศักราช ๒๕๕๓ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์และส�านักงานคณะกรรมการพิเศษเพื่อประสานงานโครงการ
อันเนื่องมาจากพระราชด�าริ (กปร.) ยื่นขอจดทะเบียนสิทธิบัตรสิ่งประดิษฐ์ด้านไฟฟ้าพลังงานน�้าในพระปรมาภิไธย
๒ รายการ คือ เครื่องก�าเนิดไฟฟ้าพลังงานจลน์ และ ชุดส�าเร็จเครื่องก�าเนิดไฟฟ้าพลังงานจลน์
73
