Page 223 - จดหมายเหตุงานพระบรมศพ

พระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ ๑๗๒๑
พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร

พรั่งพรอม ยังความผาสุกรมเย็นอยางยั่งยืน ยอมทรงอิ่มพระราชหฤทัย ดุจดังพระบรมศาสดาทรงกระทําพุทธกิจแก
พระสาวก ทรงอิ่มพระพุทธกมล แลวเปลงพระวาจาวา “กิจใด ศาสดาผูกรุณาแสวงหาประโยชน พึงทําแกสาวกทั้งหลาย,
กิจนั้น เราไดทําแลวแกพวกทานทุกประการ” ดังนี้

สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจา เมื่อจะเสด็จดับขันปรินิพพาน ไดประทานพระปจฉิมพุทโธวาทไววา หนฺททานิ
ภิกฺขเว อามนฺตยามิ โว วยธมฺมา สงฺขารา อปฺปมาเทน สมฺปาเทถ ความวา “ภิกษุทั้งหลาย บัดนี้ เราเตือนทานทั้งหลาย
สังขารมีความเสื่อมไปเปนธรรมดา ทานทั้งหลายจงทําประโยชนตนและผูอื่น ใหบริบูรณดวยความไมประมาทเถิด”

สังขาร หรือสภาพรางกายและจิตใจอันถูกปรุงแตงขึ้น เปรียบเหมือนบานเรือน เปนอพยากตธรรม ไมจัดเปน
บุญเปนบาป อยางดีเพียงที่ปรากฏใหเห็นอยูภายนอก เปนของสวยของงามแตกตางกันบางก็เทานั้น ความสําคัญอยูที่
ผูอยูในบานเรือนนั้นตางหากวาเปนใคร ถาเปนผูประเสริฐ บานนั้นก็เปนบานของผูประเสริฐ เชน ถาเปนที่ประทับของ

พระมหากษัตริยผูทรงทศพิธราชธรรม สถานที่นั้นก็เปนพระราชวังอันพึงเคารพ ในทางตรงกันขาม ถาเปนที่อยูของโจร
ผูราย สถานที่นั้นก็เปนที่นารังเกียจไมนาเขาใกล สังขารหรือสรีระก็เชนเดียวกัน นอกจากธรรมะ ไมมีอะไรที่จะแบงสรีระ
ใหดีชั่วสูงตํ่าได แมยังยึดมั่นในตัวเราของเราอยู ก็พึงทําตัวเราคือผูครอบครองนั้น ใหเปนผูมีธรรมะ อบรมคุณสมบัติให
สมบูรณ รูจักเกื้อกูลผูอื่น ทําชีวิตใหมีสาระ ไมเสียเปลา เพื่อใหสมควรแกการครองอัตภาพ ที่มีความเสื่อมสลายแตกดับ

ไปทั้งสิ้น ตามธรรมดาของสังขาร
ยงฺกิฺจิ สมุทยธมฺมํ สพฺพนฺตํ นิโรธมฺมํ สิ่งใดสิ่งหนึ่งมีความเกิดขึ้นเปนธรรมดา สิ่งนั้นมีความดับไปเปนธรรมดา
สังขารเปนสภาพที่ธรรมดาปรุงแตงขึ้น จึงยอมเปนไปตามอํานาจของธรรมดา ผูมีปญญาเทานั้นที่จะสามารถเอาสาร
ประโยชนจากธรรมดา มาเปนเครื่องหลีกพนจากทุกขได

แลวธรรมะใดเลา จะยังใหบุคคลเปนผูมีปญญา ขอรับพระราชทานถวายวิสัชนาวา “สติ” ความระลึกไดเทานั้น
ที่จะเปนเครื่องชวยอุปการะใหมี “ปญญา” ถาบุคคลขาดสติเสียแลว สังขารยอมปรุงแตงจิต ใหเปนจิตแหงความโลภ
จิตแหงความโกรธ และจิตแหงความหลง อันเปนมูลเหตุในการพูด และการกระทําความชั่วทุกชนิดขึ้นมา ในทันที

สติยอมเกิดรวมกับจิตที่ดีงามทุกประเภท สติจึงมีหลายระดับขั้น ทั้งที่เปนไปในการใหทาน ในการรักษาศีล
และในการอบรมความสงบของจิต กระทั่งกาวไปสู “มหาสติ” ในการอบรมเจริญปญญา ใหเขาใจถูก เห็นถูกในลักษณะ

ของรูปธรรมและนามธรรม อันเปนสภาพทุกขที่กําลังปรากฏ ซึ่งลวนเกิดเพราะเหตุปจจัย แลวดับไปไมเที่ยง ไมยั่งยืน
พลันประจักษความวางจากตัวตน สัตว บุคคล เราเขา ไดอยางเปนธรรมชาติ ในทุกขณะ
ปญญาจะเกิดได จําเปนตองมีสติเกิดรวมดวยทุกครั้ง ดังนั้น การรูแจงอริยสัจธรรม ดับกิเลสตามลําดับขั้น

ตองเปนเรื่องของสติและปญญาเทานั้น ที่เปนไปเพื่อการระลึกรูสภาวธรรม ตามความเปนจริง
พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร ทรงพระสติระลึกรู จึงทรงดํารงพระชนมชีพ

อยางสงางามทั้งทางโลกและทางธรรมดวยปญญา สรุปประมวลไดวาพระองคทรงถึงพรอมดวยความไมประมาทในชีวิต
พระบุญญาธิการจึงไพบูลย ควรที่เราทั้งหลายผูยังอยูเบื้องหลัง จักเรงทําประโยชนตนและประโยชนสวนรวม ตามรอย
พระยุคลบาท ใหบริบูรณดวยความไมประมาท เพื่อพระผูเสด็จจากไป จักไดทรงอิ่มพระราชหฤทัยวา “กตํ กรณียํ”
กิจอันตองกระทํา ไดทําเสร็จแลวละ และยอมทรงบันเทิงทิพยารมณอยางมิตองสงสัย สมนัยแหงพระพุทธภาษิตที่วา
“บุคคลผูมีบุญอันไดทําไวแลว ยอมยินดีในโลกนี้ ละโลกนี้ไปแลว ก็ยอมยินดี คือยอมยินดีในโลกทั้งสอง, ยอมยินดีวา

บุญเราไดทําไวแลว ครั้นไปสูสุคติแลวก็ยิ่งยินดีกวานี้อีก” ดวยประการฉะนี้
ในอวสานแหงพระธรรมเทศนา สมเด็จพระราชาคณะ พระราชาคณะ จะรับพระราชทานสาธยาย ศราทธพรต

คาถาในมหาสมาคม ซึ่งมีสมเด็จบรมบพิตร พระราชสมภารเจา ผูทรงพระคุณอันประเสริฐ ทรงเปนประธาน เพื่อเพิ่มพูน
พระอัปปมาทธรรมใหไพบูลย ณ กาลบัดนี้

ขอถวายพระพร

1721