สนธิสัญญาเบาว์ริง (Bowring Treaty)

สนธิสัญญาเบาว์ริง (Bowring Treaty) หรือสนธิสัญญาทางพระราชไมตรีและการพาณิชย์ระหว่างอังกฤษและสยาม (Treaty of Friendship and Commerce between Great Britain and Siam) เป็นอีกหนึ่งสนธิสัญญาที่มีความสำคัญยิ่งต่อประเทศไทย ลงนามในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อวันที่ 18 เมษายน พุทธศักราช 2398 ณ กรุงเทพมหานคร

สำนักหอจดหมายเหตุแห่งชาติได้รับมอบสนธิสัญญาเบาว์ริง (รหัสเอกสาร กต 78/22) จากกระทรวงการต่างประเทศ มีลักษณะเป็นเอกสารเย็บเล่ม ขนาดกว้าง 33.5 ชม. ยาว 41.5 ชม. หนา 2 ชม. จำนวน 31 แผ่น (37 หน้า) ปกหุ้มด้วยผ้ากำมะหยี่สีแดง ขอบปกด้านหน้าและด้านหลังปักดิ้นโลหะสีทองลายเถาพฤกษา ตรงกลางปักดิ้นโลหะเป็นรูปตราแผ่นดินหรือตราอาร์ม (coat of arms) ของบริเตนใหญ่ในรัชสมัยสมเด็จพระราชินีนาถวิกตอเรีย

เอกสารภายในเป็นกระดาษฝรั่งเขียนด้วยหมึกสีดำเป็นภาษาไทยและภาษาอังกฤษ กระดาษแผ่นแรกเขียนชื่อสนธิสัญญา ปรากฏตราประทับครั่งบนเส้นเชือกสีเขียว จำนวน 3 ตรา ประกอบด้วย ตราพระราชลัญจกรประจำพระองค์พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ตราพระราชลัญจกรอุณาโลมในกลีบบัว หรือพระราชลัญจกรอุณาโลมน้อย และตราประทับของเซอร์ จอห์น เบาว์ริง

นอกจากเอกสารข้างต้นแล้ว เอกสารอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องกับสนธิสัญญาเบาว์ริงซึ่งเก็บรักษา ณ สำนักหอจดหมายเหตุแห่งชาติ มีอาทิ เอกสารชุด รล. - สัญญา เล่ม 2 จ.ศ. 1188 – 1223 (รหัสไมโครฟิล์ม ก-รล-สัญญา/2)

- เลขที่ 6 เรื่อง การทำสัญญาว่าด้วยการไมตรีแลการค้าขายระหว่างกรุงสยาม – กรุงบริเตนใหญ่ แลไอยิแลน วันที่ 18 พฤษภาคม จ.ศ. 1217 (ค.ศ. 1855) (สนธิสัญญาโบวริง)

- เลขที่ 7 เรื่อง ข้อความในหนังสือสัญญาโบวริง 12 ข้อ วันที่ 18 พฤษภาคม จ.ศ. 1217 (ค.ศ. 1855)

- เลขที่ 8 เรื่อง กฎหมายอย่างพ่อค้าอังกฤษซึ่งมาค้าขาย ณ กรุงเทพมหานครฯ ต้องใช้ จ.ศ. 1217 (ค.ศ. 1855)

- เลขที่ 9 เรื่อง การดำเนินการทำหนังสือสัญญาระหว่างกรุงสยาม - กรุงบริเตนใหญ่ จ.ศ. 1217 - 1218 (ค.ศ. 1855 - 1856) สนธิสัญญาโบวริง

- เลขที่ 10 เรื่อง สัญญาแลของบังคับผ่อนปรนให้เสมอ แลกำหนฏภาษีสินค้าระหว่างกรุงสยาม – กรุงบริเตนใหญ่ วันที่ 5 กรกฎาคม จ.ศ. 1218 (ค.ศ. 1856)

- เลขที่ 11 เรื่อง หนังสือแสดงยินยอมพร้อมใจระหว่างฝ่ายสยามอังกฤษในการยอนเหนด้วยอธิบายบางอันที่ดูเปนต้องการจะหมายกำลังล่วงหน้า และเพิ่มเตินแก่เอกเทศบางส่วน วันที่ 13 พฤษภาคม จ.ศ. 1218 (ค.ศ. 1856) (การแก้ไขสนธิสัญญาบางข้อ)

- เลขที่ 12 เรื่อง หนังสือมิสเกอร์ฮาริศปากอิศแกวร์ ผู้แทนอังกฤษในการแก้ไขสนธิสัญญา จ.ศ. 1218 กราบบังคมทูล เรื่อง สนธิสัญญาระหว่างสยาม - อังกฤษ และทูลเกล้าฯ ถวายสิ่งของที่ระลึก

เอกสารดังกล่าวให้บริการ ณ ห้องบริการกรมหลวงพิชิตปรีชากร สำนักหอจดหมายเหตุแห่งชาติ ระหว่างวันจันทร์ถึงวันเสาร์ เวลา 8.30 - 16.00 น. (ปิดบริการวันอาทิตย์ วันหยุดนักขัตฤกษ์ วันหยุดตามประกาศคณะรัฐมนตรี วันเสาร์สุดท้ายของเดือน และวันที่ 15 - 30 ธันวาคม)