ผ้าไทย เล่าอดีต 

"ผ้าม่วง" หนึ่งในพระภูษาของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว 

ผ้าม่วง เป็นผ้าเนื้อแพรไหมละเอียดใช้เป็นเครื่องแต่งกายสำหรับเจ้านายและข้าราชการในพิธีการสำคัญ ชื่อม่วง ถูกเรียกตามชื่อเมืองหม่วงในมณฑลเซี่ยงไฮ้ สาธารณรัฐประชาชนจีน ที่ทอผ้าชนิดนี้ ในอดีตนอกจากการสั่งผ้าม่วงเข้ามาจากต่างประเทศแล้ว มีบันทึกในเอกสารจดหมายเหตุระบุว่า พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงมีพระราชประสงค์ให้สั่งผ้าม่วงสีต่าง ๆ จากเมืองจันทบุรีสำหรับทำเป็นพระภูษา จึงได้มีตรา (ท้องตรา) ไปยังพระราชวิชยาธิบดี ผู้ว่าราชการเมืองจันทบุรี ให้จัดเลือกหาซื้อผ้าม่วงสีต่าง ๆและส่งเข้ามายังกรุงเทพ โดยผู้ว่าราชการเมืองจันทบุรีได้จ้างช่างทอทำแพรม่วง และมอบให้พระกำแพงฤทธิรงค์นำเข้ามาส่ง จำนวน 5 สารับ 35 ผืน โดยคิดราคาตามการว่าจ้างให้ช่างทอจันทบุรีทำราคาผืนละ 22 บาท 

แม้ปัจจุบันผ้าม่วงไม่ได้เป็นที่นิยมเท่าอดีตเนื่องด้วยการแต่งการที่เปลื่ยนไปตามยุคสมัย กอปรกับมีผ้าหลากหลายประเภทให้เลือกตัดเครื่องแต่งกาย แต่เรายังเห็นผ้าม่วงได้ในพระราชพิธีต่าง ๆ ที่สำคัญ ซึ่งสะท้อนประวัติศาสตร์ วัฒนธรรมการุ่นงผ้าม่วง และความสามารถของช่างทอไทยมาตั้งแต่อดีตถึงปัจจุบัน

พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รหัสเอกสาร ภ 001 หวญ 19/26 

พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รหัสเอกสาร ภ 001 หวญ 19/63  

พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รหัสเอกสาร ภ 001 หวญ 19/17

พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รหัสเอกสาร ภ 001 หวญ 20/29

พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รหัสเอกสาร ภ 001 หวญ 20/7

 
ผู้เรียบเรียง นางสาววัชราภรณ์  สิทธิวิไล นักจดหมายเหตุชำนาญการ สำนักหอจดหมายเหตุแห่งชาติ กรมศิลปากร

-------------------- 
อ้างอิง 
สำนักหอจดหมายเหตุแห่งชาติ. เอกสารกรมราชเลขาธิการรัชการที่ 5กระทรวงพระคลังมหาสมบัติ ร.5 ค 27/107 
        เรื่องตั๋วสั่งจ่ายเงินพระคลังข้างที่ซื้อผ้าม่วงสีต่าง ๆ สำหรับเป็นพระภูษา (24 มิ.ย. - 2 ธ.ค. 117) 
สำนักหอจดหมายเหตุแห่งชาติ. ภาพชุดหอพระสมุวชิรญาณ ภ 001 หวญ 19/17 ภาพพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว 
สำนักหอจดหมายเหตุแห่งชาติ. ภาพชุดหอพระสมุวชิรญาณ ภ 001 หวญ 19/26 ภาพพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว 
สำนักหอจดหมายเหตุแห่งชาติ. ภาพชุดหอพระสมุวชิรญาณ ภ 001 หวญ 19/63 ภาพพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว 
สำนักหอจดหมายเหตุแห่งชาติ. ภาพชุดหอพระสมุวชิรญาณ ภ 001 หวญ 20/7 ภาพพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว 
สำนักหอจดหมายเหตุแห่งชาติ. ภาพชุดหอพระสมุวชิรญาณ ภ 001 หวญ 20/29 ภาพพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว